Powiat Wągrowiecki nie tylko historią stoi …

Historia nie eksponowała Ziemi Pałuckiej, która nigdy nie była odrębną prowincją państwową.

To miejsce wyjątkowe, na mapie turystycznej Polski wyróżnia się nie tylko bogatą historią, ciekawymi zabytkami. Okazją do bliższego poznania walorów, historii regionu, była ogólnopolska sesja dziennikarzy pasy lokalnej. Na zaproszenie Starosty, Pana Tomasza Kranca, przybyło 20 dziennikarzy, którzy korzystali z gościny w dniach 8-10 września br. 

Spotkanie bez zmieszania … W samym mieście podziwialiśmy unikalne zjawisko skrzyżowania rzeki Wełny i Nielby, które stanowi nie lada atrakcję. Wody mieszają się ze sobą tylko częściowo. Niewiele jest takich miejsc w Europie, właśnie tutaj przecinają się, wpadają na siebie pod kątem prostym i dalej, jak gdyby nigdy nic, płyną w swoją stronę. Wełna zdaje się dominować, nurt bardziej wartki, masa przepływającej wody na oko dużo większa.

Kopalnia soli w Wapnie … 25 km od Wągrowca zalega wysad solny przykryty czapą gipsową. Głębinową kopalnię zbudowano w latach 1911 - 1917. Wydobywana sól była dobrej jakości, toteż ówczesne władze inwestowały w rozwój. Do pracy ściągali ludzie z całej Polski zwabieni perspektywą dobrych zarobków. Niestety, kopalnia w 1977 roku została zalana po katastrofie górniczej, zapadło się kilkanaście okolicznych budynków. 

Drewniany kościółek w Tarnowie Pałuckim … Pośród obiektów sakralnych mieliśmy okazję podziwiać zabytek klasy zerowej - kościół pw. św. Mikołaja. Według badań dendrochronologicznych to najstarsza drewniana świątynia w Polsce z XIV w. Badania drewna dowiodły, że ścięto je zimą 1373/1374 roku. Drugi kościół powstał po otrzymaniu przywileju od Kazimierza Wielkiego założenia miasta na prawie magdeburskim. Wewnątrz znajduje się najwspanialszy w Polsce zespół polichromii.

Piramida w Lasku Łakińskim - Grobowiec Franciszka Łakińskiego wzniesiono na wzgórzu pośród sosen ok. 1845 roku. Na cześć rotmistrza Wojska Polskiego postawiono czworoboczną piramidę z gładzonych kamieni polnych o wysokości 10 m. Łakiński (1767 - 1845) zasłużył się podczas wojen napoleońskich, za co został otrzymał Order Virtuti Militari i francuską Legią Honorową. Po zakończeniu służby osiedlił się tu na stałe. W testamencie przekazał duże kwoty z przeznaczeniem charytatywnym. W sąsiedztwie umieszczono słupy zwieńczone napoleońskimi orłami, niestety skradzione podczas II wojny. Jak głosi legenda, rotmistrz miał powiedzieć, że Polska odzyska niepodległość w momencie, gdy drzewa przerosną piramidę.

Kamień św. Wojciecha w Budziejewku … Legendarny kamień leżący opodal miejscowego kościoła to głaz o obwodzie 20,5 m, zalegający w ziemi na 2,7 m. Podobno w niedostrzegalny sposób zapada się w ziemię. Legenda głosi, że kiedy skryje się cały nastąpi koniec świata. Następna mówi o jego pochodzeniu ... Od niepamiętnych czasów leżał na jednym ze wzgórz. Za panowania Bolesława Chrobrego, w drodze z misją do pogańskich Prusów zawitał tu św. Wojciech. Wybrał wyróżniający się kamień z czerwonego granitu na kazalnicę, z której głosił ewangelię. Jak wiadomo, wyprawa zakończyła się tragicznie, na tą wieść mieszkańcy Budziejewka otoczyli głaz opieką. Postanowiono uczcić w szczególny sposób pamięć męczennika przenosząc go do Gniezna. Nie ujechano jednak daleko, pod ogromnym ciężarem pękła skorupa lodowa i kamień z saniami zapadł się głęboko. Widać tak chciał św. Wojciech, dlatego na wzgórzu postawiono kościółek pod jego wezwaniem. Wkrótce spod głazu wytrysnęło źródło z wodą o cudownych właściwościach.

Zamek kasztelański nad Jeziorem Smolary … Zamek w Gołańczy usytuowany nad brzegiem jest jednym z najcenniejszych zabytków. Pochodzący z XIV w. budynek w postaci obronnej wieży mieszkalnej integralnie związany jest z najstarszą historią regionu. W czasie potopu szwedzkiego 3 maja 1656 roku oddział konny uzbrojony w armaty ostrzelał warownię, po wdarciu się do środka wymordowali całą załogę nie oszczędzając nikogo (200-400 ofiar). We wrześniu 2010 roku w trakcie badań archeologicznych Uniwersytetu A. Mickiewicza w Poznaniu natrafiono na masową mogiłę. Przez następne 100 lat nikt się nim specjalnie nie interesował, dopiero w 1. połowie XX w. skupił uwagę historyków. Po wojnie zabezpieczono zabytkową ruinę, poddano konserwacji i udostępniono.

Muzeum Regionalne w Wągrowcu … Powstało w 1987 roku w tzw. Opatówce z  XVII w., wcześniejszej  siedzibie opata cystersów. W bogatych zbiorach znajduje się ok. 3,5 tys. eksponatów, głównie historycznych, etnograficznych oraz dzieł sztuki. Duża część przedstawia historię miasta i regionu. Pośród wielu cennych przedmiotów są m.in. dokumenty cechowe, prace artystyczne, zbiory regionalne.

Pomnik ks. Jakuba Wujka … usytuowany na terenie kościoła farnego pod jego wezwaniem,  poświęcony przez kard. S. Wyszyńskiego w roku 1973. Jakub Wujek zasłynął jako autor znakomitego przekładu Testamentu na język polski. Na kapłana został wyświęcony w roku 1568 r. w Pułtusku i od tego czasu poświęcił się pracy duchownego. W roku 1584 r. władze zakonu Jezuitów zleciły mu dokonanie przekładu, podstawą tłumaczenia była wersja łacińska. Całość ukazała się już po śmierci autora w 1599 roku, przez ponad 350 lat pełniła podstawę polskiej wersji.

Szkoła Muzyczna … Po rozbudowie, obok auli koncertowej na 200 miejsc powstała sala konferencyjna, wydzielono pomieszczenia zajęciowe, garderobę, muzyczną kawiarenkę. Maciej Zieliński, szef Wągrowieckiego Towarzystwa Edukacyjno - Muzycznego, jednocześnie pedagog w PSM, z dumą podkreśla rodzinny dorobek. Razem z żoną Bogną są twórcami obiektu, przyciągają artystów, zachęcają mecenasów sztuki. Państwo Zielińscy, to pasjonaci, nie odpuszczą nikomu w samorządzie, są dobrymi duchami placówki.

Zbiory regionalne b. muzeum Głucha Puszcza … Dziennikarze mieli okazję obejrzeć tymczasową ekspozycję zainstalowaną w siedzibie Gminy Mieścisko. Eksponaty pochodzą z leśniczówki Głucha Puszcza k/Orchowa, ze zbiorów regionalnych inż. Stanisława Pijanowskiego. Są tylko częścią dorobku znanego regionalisty, kiedyś były tematem prac dyplomowych, programów TV i radiowych, publikacji. Dziś mało kto wie, że w stanie wojennym w Głuchej Puszczy odbywały się konspiracyjne spotkania warszawskich artystów, naukowców i dziennikarzy. Ekspozycja przybliża zwiedzającym niebanalną postać Stanisława Pijanowskiego, jego pasje i zainteresowanie przeszłością regionu.

Dziennikarze i zaproszeni goście biorący udział w ogólnopolskiej sesji mogli poznać osiągnięcia gospodarzy. Uczestnicy wywożą jak najlepsze wrażenia znajdując mnóstwo argumentów zachęcających czytelników do odwiedzania tej części Pałuk. Wszak Powiat Wągrowiecki nie tylko historią stoi …

Józef Popiel
Mogilno